Mastitis is een van de meest voorkomende en kostbare aandoeningen in de melkveehouderij. Het zorgt niet alleen voor verminderde melkproductie en hogere celgetallen, maar brengt ook extra werkdruk en kosten met zich mee door behandelingen en uitval van dieren. Toch is mastitis vaak te voorkomen met de juiste hygiënemaatregelen. Een schone melkrobot en goede desinfectie zijn daarbij essentieel, maar worden nog te vaak onderschat. Veel veehouders denken dat standaard spoeling voldoende is, terwijl bacteriën zich kunnen ophopen in biofilms die met gewone reiniging niet volledig verdwijnen. Maar hoe zorg je ervoor dat je melkrobot echt hygiënisch blijft en wat zijn de mogelijkheden voor automatische desinfectie?
Hoe ontstaat mastitis en welke rol speelt de melkrobot?
Mastitis wordt veroorzaakt door bacteriën die de uier binnendringen, vaak via de tepelkanaal. Die bacteriën kunnen afkomstig zijn van de omgeving zoals mest, strooisel of vuile vloeren, maar ook van koe tot koe worden overgedragen via besmette tepelbekers. Zelfs een goed onderhouden melkrobot kan een bron zijn als er onopgemerkt biofilm ontstaat in leidingen of tepelbekers. Biofilm is een laag van micro-organismen die zich hecht aan oppervlakken en moeilijk te verwijderen is met standaard reiniging. Mastitis-bacteriën kunnen daarin overleven en worden bij elke melkbeurt overgedragen naar gezonde koeien. Dat verhoogt het risico op koe-op-koebesmetting aanzienlijk, vooral als koeien kort na elkaar gemolken worden zonder dat de tepelbekers tussentijds gedesinfecteerd zijn.
Waarom standaard reiniging niet altijd voldoende is
De meeste melkrobots hebben een automatisch spoelsysteem dat na elke melkbeurt de tepelbekers en leidingen doorspoelt met water en soms reinigingsmiddel. Dat helpt om grove vervuiling weg te spoelen, maar desinfecteert niet altijd volledig. Bacteriën in biofilms kunnen zo overleven en zich opnieuw vermenigvuldigen tussen twee spoelbeurten door. Ook de timing speelt een rol: als een koe direct na een besmette koe gemolken wordt, is de kans op overdracht groter. Daarnaast kunnen reinigingsmiddelen variëren in effectiviteit en concentratie, waardoor de desinfectiewerking niet altijd optimaal is. Voor veehouders die het risico op mastitis echt willen minimaliseren, is aanvullende desinfectie nodig die automatisch en continu werkt.
Wat zijn de voordelen van automatische desinfectie?
Een automatisch desinfectiesysteem zorgt ervoor dat tepelbekers en leidingen na elke melkbeurt effectief gedesinfecteerd worden. Dat vermindert de hoeveelheid bacteriën drastisch en voorkomt koe-op-koebesmetting. Studies tonen aan dat goede desinfectie het aantal bacteriën in tepelbekers met tot negentig procent kan verminderen. Dat leidt tot minder mastitis, een lager tankcelgetal en gezondere koeien die meer melk produceren. Bovendien hoef je als veehouder zelf weinig extra werk te doen: het systeem werkt automatisch mee zonder dat je je bestaande werkwijze drastisch moet aanpassen. Ook financieel loont het: minder mastitis betekent minder behandelkosten, minder uitval en hogere melkopbrengsten. Bij melkrobot desinfectie via systemen zoals Crosscare+ wordt automatisch gedoseerd bij elke spoeling voor minimale kosten per melkbeurt.
Hoe werkt een automatisch desinfectiesysteem?
Een systeem zoals Crosscare+ sluit naadloos aan op je bestaande melkrobot. Het produceert het desinfectiemiddel zelf op locatie door middel van elektrolyse, waarbij water en zout worden omgezet in een effectief en veilig desinfectiemiddel. Dat betekent dat je geen jerrycans hoeft te slepen of op te slaan, en je altijd vers desinfectiemiddel beschikbaar hebt. Bij elke melkbeurt wordt automatisch een kleine hoeveelheid gedoseerd tijdens de spoelcyclus. Het middel is niet geclassificeerd als gevaarlijke stof en is Europees goedgekeurd, dus het is veilig voor mens, dier en milieu. Het systeem werkt continu en ongemerkt op de achtergrond, zonder dat je er dagelijks naar om hoeft te kijken. Zo wordt het hygiëneniveau structureel verhoogd zonder extra handelingen.
Praktische tips voor het voorkomen van mastitis
Naast goede desinfectie zijn er meer maatregelen die helpen om mastitis te voorkomen. Zorg voor schone stallen met droog en comfortabel ligmateriaal. Mest en vocht zijn broedplaatsen voor bacteriën, dus regelmatig uitschuiven en ventilatie zijn belangrijk. Controleer regelmatig de melkrobot op technische problemen zoals lekkende tepelvoering of onjuiste vacuümdruk, want dat kan de tepels beschadigen en vatbaarder maken voor infecties. Gebruik een goede dipdip na het melken om de tepelkanaal te beschermen tegen bacteriën. Houd het celgetal van individuele koeien in de gaten via melkcontroles, zodat je problemen vroegtijdig signaleert. Tot slot is voeding belangrijk: koeien met een goede weerstand zijn minder vatbaar voor infecties. Zorg voor voldoende vitamines en mineralen in het rantsoen.
Veelgestelde vragen
Wat kost een automatisch desinfectiesysteem voor een melkrobot?
Dat hangt af van de grootte van je bedrijf en het type systeem. Gemiddeld betaal je enkele duizenden euro’s voor aanschaf en installatie. De operationele kosten zijn laag, vaak minder dan één cent per melkbeurt. Doordat mastitis afneemt, verdient het systeem zich vaak binnen één tot twee jaar terug.
Is het desinfectiemiddel veilig voor koeien en mensen?
Ja, moderne systemen zoals Crosscare+ gebruiken desinfectiemiddelen die niet geclassificeerd zijn als gevaarlijke stoffen en Europees goedgekeurd zijn. Ze zijn veilig voor mens, dier en milieu bij juist gebruik volgens de voorschriften.
Hoeveel onderhoud vraagt een automatisch desinfectiesysteem?
Minimaal. De systemen werken grotendeels zelfstandig en produceren het middel on-demand. Periodieke controle van de elektroden en het zoutniveau is voldoende, meestal enkele keren per jaar. De leverancier biedt vaak onderhoudscontracten aan voor extra zekerheid.
